Mối và ẩm mốc không tấn công đàn trực tiếp như kiến, nhưng phá cái nhà mà đàn đang sống.
Cả hai đều âm thầm: khi nhìn thấy rõ thì thường đã muộn.
Mối ăn gỗ từ chân thùng và đáy thùng lên, chỗ khuất tầm nhìn.
Dấu hiệu sớm: đường đất nhỏ chạy dọc chân kê, hoặc gỗ ở đáy nghe rỗng khi gõ nhẹ.
Khi thấy mối trên thân thùng thì thường đã ăn khá sâu. Lúc đó gỗ mềm, thùng có thể sập hoặc đổ khi gặp gió.
Nguy hiểm hơn: đường mối cũng là đường cho kiến. Hai thứ thường đi cùng nhau.
Cách phòng: dùng chân trụ gạch hoặc bê tông thay chân gỗ, kiểm đáy thùng khi đi kiểm chống kiến.
Ẩm không làm chết đàn ngay nhưng làm mọi thứ tệ dần: sáp mềm, bọng dễ nứt, phấn dự trữ lên mốc, ấu trùng phát triển kém.
Dấu hiệu: mở thùng thấy mặt trong nắp đọng nước, vệt mốc trắng hoặc xanh ở góc, mùi bên trong ngai ngái chứ không thơm chua như bình thường.
Ở TP.HCM và vùng ven thì trại ở vùng ven mà khách ở nội đô nên khâu vận chuyển và giữ chất lượng phải tính kỹ, nên đây là vấn đề thường trực chứ không chỉ mùa mưa.
| Nguyên nhân ẩm | Dấu hiệu | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Kê thấp, hơi từ nền bốc lên | Đáy thùng ẩm, mốc ở góc dưới | Kê khoảng tám tấc, chuẩn hoá để dễ chụp ảnh giới thiệu |
| Gầm bí, không thoáng | Ẩm kéo dài sau mưa | Để trống gầm, không kê sát tường |
| Nước nhỏ giọt từ tán cây | Nắp mục một chỗ | Làm mái che |
| Mưa tạt vào cửa tổ | Ong khó ra vào, ẩm gần cửa | Mái rộng hơn thùng |
| Thùng nứt | Nước vào theo khe | Chuyển đàn sang thùng khác |
| Đặt chỗ trũng đọng nước | Ẩm quanh năm | Dời chỗ đặt |
Chọn ngày nắng, mở nắp lau khô phần đọng nước, cạo bỏ vệt mốc thấy được.
Để hé nắp một lúc cho thoáng rồi đóng lại. Đừng để hé qua đêm.
Không dùng hoá chất gì cả. Đàn khoẻ sẽ tự dọn nốt phần còn lại.
Sau đó xử lý nguyên nhân: kê cao hơn, làm mái che, hoặc dời chỗ đặt nếu vị trí đó vốn trũng ẩm.
Nếu gỗ ở đáy đã ngấm nước và mềm ra thì nên chuyển đàn sang thùng khác. Gỗ đã ngấm thì mùa sau lại mốc tiếp.
Gỗ phải khô hẳn trước khi đóng thùng. Gỗ tươi co ngót nứt nẻ, tạo khe cho nước và côn trùng.
Gỗ dày giữ nhiệt và chống ẩm tốt hơn gỗ mỏng.
Tránh gỗ đã xử lý hoá chất chống mối, vì ong dú nhạy với mùi lạ. Thà dùng chân trụ gạch để chặn mối từ dưới lên.
Ở Sano Bee, thùng được kiểm đáy và chân mỗi khi đi chống kiến, nên phát hiện mối và ẩm đều sớm.
Không lây theo kiểu bệnh truyền nhiễm, nhưng nếu cùng một khu ẩm thì đàn nào cũng gặp.
Không. Ong dú nhạy với mùi lạ. Dùng chân trụ gạch hoặc bê tông thì hiệu quả hơn.
Nếu gỗ đã mềm thì nên thay. Chữa chỉ được khi mới chớm.
Gộp chung với buổi kiểm chống kiến hằng tuần, chỉ mất vài giây mỗi tổ.
Rất quan trọng, vì trại ở vùng ven mà khách ở nội đô nên khâu vận chuyển và giữ chất lượng phải tính kỹ.
Trong mọi thứ có thể làm mất một đàn ong dú, kiến đứng đầu. Cách phát hiện sớm và những biện pháp mà Sano Bee đã thử qua.
Ngoài kiến còn vài loài khác chuyên rình bắt ong ngay ở cửa tổ. Mức độ ảnh hưởng thật của từng loài và khi nào mới cần can thiệp.
Ong đàn khác kéo sang lấy mật là chuyện có thật và diễn ra rất nhanh. Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách ngăn từ sớm.
Đàn mất chúa vẫn ra vào bình thường trong vài tuần đầu nên rất khó nhận ra. Mốc thời gian cần theo dõi và cách xử lý khi đã chắc chắn.
Mưa lớn, gió mạnh hay nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện TP.HCM và vùng ven.
Khi đàn xuống mà không thấy kiến, không thấy đổ thùng, cũng không thấy gì bất thường. Cách loại trừ từng nguyên nhân một cách có thứ tự.
Thương hiệu ong dú đô thị Sano Bee tại Sài Gòn. Nội dung về cách xây dựng một trại ong dú giữa thành phố, quy trình chăm, tiêu chuẩn trại đặt ra, và câu chuyện nghề trong bối cảnh đô thị.